Rosnące koszty gospodarowania odpadami, nowe obowiązki wynikające z wdrażania systemu kaucyjnego, przygotowania do rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) oraz konieczność osiągania coraz wyższych poziomów recyklingu – to tylko część wyzwań, z którymi mierzą się dziś samorządy.
Właśnie o nich dyskutowali uczestnicy 6. Ogólnopolskiej Konferencji „Odpady w Gminie 2026”, która odbyła się w dniach 10–12 czerwca w Kielcach.
Już pierwszego dnia wydarzenia eksperci, przedstawiciele gmin i spółek komunalnych rozmawiali o uszczelnianiu systemów odpadowych, stabilizacji opłat dla mieszkańców oraz przyszłości gospodarki odpadami w Polsce. Dużo miejsca poświęcono również systemowi kaucyjnemu oraz przygotowaniom do wdrożenia rozszerzonej odpowiedzialności producenta.
W kolejnych panelach poruszano kwestie optymalizacji systemów odpadowych, kosztów funkcjonowania instalacji komunalnych, selektywnej zbiórki odpadów, bioodpadów i tekstyliów oraz ekonomicznych aspektów funkcjonowania gminnych systemów gospodarki odpadami.
Czy gmina może odzyskać wpływ na koszty systemu odpadowego?
Podczas konferencji Łukasz Kuczek, Prezes WKW Polska, przedstawił temat, który wzbudził szczególne zainteresowanie uczestników:
„Odpady jako źródło przychodów dla gmin – nowe spojrzenie na budowę składowisk odpadów i rekultywację”.
Punktem wyjścia do dyskusji było pytanie, które zadaje sobie dziś wiele samorządów:
Czy odpady zawsze muszą oznaczać wyłącznie koszt?
Przez lata gminy przyzwyczaiły się do funkcjonowania w modelu, w którym koszty odbioru, transportu i zagospodarowania odpadów stale rosną, a wpływ samorządu na kluczowe elementy systemu pozostaje ograniczony.
Szczególnie trudna sytuacja dotyczy gmin, które nie posiadają własnej infrastruktury odpadowej i są uzależnione od zewnętrznych instalacji oraz sytuacji rynkowej.
Niewykorzystany potencjał terenów po składowiskach
W wielu samorządach znajdują się zamknięte składowiska odpadów oraz tereny zdegradowane, które przez lata były postrzegane wyłącznie jako problem wymagający monitoringu i ponoszenia kolejnych kosztów.
Tymczasem doświadczenia WKW pokazują, że niektóre z tych terenów mogą stać się elementem długofalowej strategii rozwoju gminy.
Warunkiem jest jednak profesjonalna analiza obejmująca:
- uwarunkowania środowiskowe,
- aspekty planistyczne,
- możliwości inwestycyjne,
- bezpieczeństwo społeczne,
- potencjał ekonomiczny terenu.
Nie każdy teren nadaje się do dalszego wykorzystania. Każdy jednak warto przeanalizować, zanim zostanie uznany za trwałe obciążenie budżetu gminy.
Rekultywacja to nie koszt. To inwestycja
WKW od wielu lat współpracuje z samorządami przy rekultywacji składowisk odpadów.
Z perspektywy praktycznej rekultywacja nie jest wyłącznie obowiązkiem wynikającym z decyzji administracyjnych.
To proces, który:
- przywraca bezpieczeństwo środowiskowe,
- eliminuje wieloletnie ryzyka związane ze składowiskiem,
- zwiększa wartość terenu,
- otwiera możliwości jego dalszego wykorzystania,
- pozwala uporządkować gospodarkę odpadami w gminie.
To właśnie dlatego WKW konsekwentnie podkreśla, że rekultywacja powinna być postrzegana jako inwestycja w przyszłość gminy, a nie wyłącznie koszt środowiskowy.
Nowoczesne składowisko odpadów a korzyści dla gmin
Jednym z najciekawszych wątków prezentacji było spojrzenie na nowoczesne składowisko odpadów jako element infrastruktury środowiskowej i potencjalne źródło stabilnych przychodów dla samorządu.
W zależności od modelu współpracy gmina może uzyskiwać korzyści między innymi z:
- podatku od nieruchomości,
- podatku od budowli,
- udziału w opłacie marszałkowskiej,
- czynszu dzierżawnego.
To podejście zakłada, że gmina nie jest wyłącznie stroną ponoszącą koszty funkcjonowania systemu odpadowego, ale staje się partnerem uczestniczącym w tworzeniu nowoczesnej infrastruktury środowiskowej.
Kielce pokazują, że skuteczny system jest możliwy
Trzeciego dnia konferencji uczestnicy wyruszyli w teren, poznając funkcjonowanie systemu gospodarki odpadami w Kielcach.
Podczas wizyty przedstawiono pełną drogę odpadów – od osiedlowych altan śmietnikowych i nowoczesnych pojemników półpodziemnych aż po końcowe zagospodarowanie odpadów.
Przykład Kielc pokazał, że skuteczny system gospodarki odpadami wymaga długofalowego planowania, odpowiedniej infrastruktury oraz konsekwentnej edukacji mieszkańców.
To właśnie takie podejście będzie w najbliższych latach kluczowe dla samorządów, które chcą utrzymać stabilność systemu, ograniczać koszty i jednocześnie realizować coraz bardziej wymagające cele środowiskowe.
Gospodarka odpadami wymaga nowego spojrzenia
Najważniejszy wniosek płynący z konferencji jest prosty.
W czasach rosnących kosztów, nowych regulacji i coraz większych oczekiwań mieszkańców samorządy potrzebują nie tylko skutecznego zarządzania odpadami, ale również długofalowej strategii wykorzystania posiadanych zasobów.
Dlatego coraz częściej warto spojrzeć na rekultywację składowisk, tereny zdegradowane oraz infrastrukturę odpadową nie wyłącznie przez pryzmat kosztów, ale również możliwości, jakie mogą stworzyć dla rozwoju gminy w kolejnych latach.
